Lindy Chamberlain: od wyroku dożywocia do ustalenia prawdy o Azarii

Ostrzeżenie: tekst dotyczy śmierci niemowlęcia i niesłusznego skazania jego rodziców.

W muzealnej kolekcji w Canberze znalazł się żółty Holden Torana. Samochód należał do rodziny Chamberlainów. Prokuratura przedstawiała go jako miejsce zabójstwa dziecka, a ślady pod deską rozdzielczą jako dowód obecności krwi. Późniejsze badania podważyły tę interpretację. Auto wróciło do właściciela dopiero w 1990 roku, rozebrane, z częściami spakowanymi w pudła. [1]

Zanim stało się eksponatem, było jednym z przedmiotów, od których zależała wolność Lindy Chamberlain.

Wieczór pod Uluru

17 sierpnia 1980 roku rodzina biwakowała pod Uluru, nazywanym wówczas Ayers Rock. Azaria miała dziewięć tygodni. Tego wieczoru Lindy zostawiła śpiącą córkę w namiocie i wróciła w pobliże wspólnego miejsca przygotowywania posiłków. Po usłyszeniu płaczu poszła sprawdzić, co się dzieje. Zaalarmowała pozostałych, że dingo zabrał dziecko. [2]

W ustaleniach koronera z 2012 roku znalazły się relacje innych uczestników biwaku. Opisano usłyszany odgłos zwierzęcia, natychmiastowe poszukiwania oraz ślady badane przez ludzi znających teren. W nocnych poszukiwaniach uczestniczyły setki osób. Azarii nie odnaleziono. [3]

Rodzice od początku podawali wersję o ataku dingo. Nie była to opowieść wymyślona dopiero po ujawnieniu problemów z materiałem dowodowym. Pierwsze postępowanie koronera, zakończone w lutym 1981 roku, przyjęło właśnie takie wyjaśnienie śmierci. [2]

Zmiana kierunku postępowania

Pierwsze ustalenia zostały uchylone. Po kolejnym postępowaniu Lindy oskarżono o zabójstwo, a Michaela o pomoc po popełnieniu przestępstwa. Proces trwał od września do października 1982 roku. Matka otrzymała dożywocie, ojciec karę pozbawienia wolności w zawieszeniu. [2]

Oskarżenie opierało się między innymi na ekspertyzach dotyczących samochodu i odzieży dziecka. Wersja o zbrodni popełnionej w aucie wymagała wykazania, że znajdujące się tam ślady pochodziły od Azarii. Ranga dowodu zależała więc od poprawnej identyfikacji substancji, a następnie od prawidłowego powiązania jej ze zdarzeniem.

National Museum of Australia opisuje, jak materiał przedstawiony jako ślad krwi okazał się związany z fabrycznym wygłuszeniem pojazdu. W omówieniu wyników komisji wymieniono również inne substancje, które błędnie łączono z krwią. Nie była to drobna rozbieżność w opisie samochodu, ale podważenie ważnej części oskarżenia. [1]

Ubranko znalezione po latach

W 1986 roku, podczas poszukiwań związanych ze śmiercią turysty w rejonie Uluru, odnaleziono brakującą część odzieży Azarii. Chodziło o niewielki kaftanik, określany w anglojęzycznych dokumentach jako „matinee jacket”. Jego odnalezienie miało znaczenie dla oceny pozostałych ubrań i wcześniejszych twierdzeń oskarżenia. [4]

Lindy zwolniono z więzienia w lutym 1986 roku. Powołana komisja królewska ponownie przeanalizowała sprawę. Skazania obojga rodziców uchylono w 1988 roku. Te daty opisują różne decyzje: wyjście z zakładu karnego nie było jeszcze pełnym zakończeniem postępowania dotyczącego wyroku. [4]

Odnaleziona odzież dała podstawę do powrotu do wcześniejszych ustaleń. Komisja musiała sprawdzić także pozostały materiał, w tym ekspertyzy wykorzystane podczas procesu.

Dwa pytania, dwie odległe daty

Uchylenie skazania odpowiadało na pytanie, czy można utrzymać wyrok karny wobec rodziców. Postępowanie koronera miało inne zadanie: ustalić tożsamość zmarłej osoby, miejsce, czas i przyczynę śmierci. Elizabeth Morris wyjaśniła tę różnicę w uzasadnieniu z 2012 roku. [3]

Chamberlainowie odzyskali status osób niesłusznie skazanych w 1988 roku. Nadal nie mieli jednak ostatecznego urzędowego potwierdzenia przyczyny śmierci córki. Trzecie postępowanie koronera, zakończone w 1995 roku, pozostawiło tę kwestię otwartą. [2]

12 czerwca 2012 roku Morris stwierdziła, że Azaria zmarła 17 sierpnia 1980 roku w wyniku ataku i zabrania przez dingo. Uwzględniła wcześniejszy materiał oraz późniejsze informacje o atakach tych zwierząt. Dokument nie pozostawia dwóch równorzędnych wersji: zabójstwa przez matkę i ataku zwierzęcia. [3]

Przedmioty i ludzie po procesie

Muzeum zgromadziło setki obiektów związanych ze sprawą: rzeczy należące do rodziny, materiały procesowe i przedmioty pokazujące publiczne zainteresowanie tragedią. Pozwalają one zobaczyć, jak śmierć dziecka zamieniono w ogólnokrajowe widowisko. [4]

W rozmowie opublikowanej przez muzeum Lindy Chamberlain-Creighton wracała do doświadczeń rodziny i znaczenia zachowanych rzeczy. To perspektywa osoby, której życie opisano w tysiącach cudzych relacji. Jej wspomnienia mają inny charakter niż ustalenia sądu, ale dokumentują koszt, którego nie oddaje sama lista decyzji procesowych. [5]

Torana została odrestaurowana przez Michaela, a później przekazana muzeum. Pozostała materialnym przypomnieniem, że rzecz zabezpieczona w śledztwie nie przemawia sama. O jej znaczeniu decydują badania i ludzie, którzy przedstawiają wyniki. W sprawie Chamberlainów ich błędy przetrwały pierwszy proces i kolejne odwołania. [1]

Azaria nie wróciła do rodziny. Ustalenie prawdy o jej śmierci usunęło fałszywe oskarżenie, lecz nie cofnęło lat spędzonych w więzieniu ani lat oczekiwania na poprawiony zapis w dokumentach.

Źródła

1. National Museum of Australia: samochód Michaela Chamberlaina.
2. National Museum of Australia: postępowania w sprawie śmierci Azarii.
3. Coroners Court: ustalenia Elizabeth Morris, 12 czerwca 2012.
4. National Museum of Australia: przedmioty z kolekcji Chamberlainów.
5. National Museum of Australia: rozmowa z Lindy Chamberlain-Creighton.