© 2026 Archiwum Zbrodni

Earle Nelson: Gorilla Killer, Dusiciel z Północy i Pierwszy Seryjny Morderca XX Wieku
Fot. Wikipedia / Domena Publiczna
Rozwiązana

Earle Nelson: Gorilla Killer, Dusiciel z Północy i Pierwszy Seryjny Morderca XX Wieku

Autor tekstu Alicja Janowska
Data 2 kwietnia 2026
Czas czytania 8 min
Lokalizacja San Francisco, USA

Pierwszy znany seryjny morderca w historii USA XX wieku. Człowiek, który w ciągu 2 lat zabił 26 osób, dusił ofiary w ich własnych domach i został nazwany 'Gorylem z Horroru'. Historia kanadyjskiego dusiciela z lat 20.

🔊 Posłuchaj: Earle Nelson: Gorilla Killer, Dusiciel z Północy i Pierwszy Seryjny Morderca XX Wieku

Wersja audio artykułu wygenerowana przez AI

⚠️ Ostrzeżenie: Artykuł zawiera szczegółowe opisy brutalnych morderstw, duszenia, nekrofilii i aktów przemocy wobec kobiet. Materiał przeznaczony wyłącznie dla osób pełnoletnich.

San Francisco, lato 1926 roku. Earle Nelson - 27-letny mężczyzna o masywnej budowie, włosach do ramion i intensywnym, niemal szalonym spojrzeniu - stoi przed drzwiami domu przy 1027 Murray Street. Dzwoni. Drzwi otwiera Clara Newman, 60-letnia wdowa.

Nelson mówi, że jest hydraulikiem, że sąsiadka zgłosiła awarię kanalizacyjną, że musi sprawdzić rury w piwnicy. Clara wpuszcza go do środka. To błąd, który kosztuje ją życie.

Godzinę później Clara leży martwa w swojej sypialni. Została duszona tak brutalnie, że jej kość gnykowa pękła. Ciało jest częściowo rozebrane. Nelson zabrał kilka drobiazgów i wyszedł, zamykając drzwi na klucz.

To było pierwsze z 26 morderstw, które Earle Nelson popełni w ciągu następnych 20 miesięcy. Zostanie najszybszym seryjnym mordercą w historii USA - człowiekiem, który zabijał średnio co 3 tygodnie, przemierzając całe wybrzeże Pacyfiku i docierając do Kanady.

Dzieciństwo: Gorączka, Szaleństwo i Biblia

Earle Leonard Nelson urodził się 12 maja 1897 roku w San Francisco. Był dzieckiem peneteckostalnych rodziców - fanatycznie religijnych ludzi, którzy wierzyli w dosłowną interpretację Biblii, w szatana czającego się za każdym rogiem, w grzech jako przyczynę wszelkiego zła.

W wieku 10 lat Earle przeżył poważny wypadek - uderzył się w głowę, jadąc na rowerze. W wyniku urazu dostał gorączki mózgowej, która trwała dwa tygodnie. Lekarze nie dawali mu szans na przeżycie. Ale przeżył.

Po wybudzeniu był jednak zmieniony. Miał napady szału, podczas których atakował rodzinę. Słyszał głosy, które mu rozkazywały. Mówił, że Bóg go wybrał, by walczył ze złem.

Rodzina uznała, że to “błogosławieństwo” - że Bóg go dotknął. Zamiast szukać pomocy psychiatrycznej (która w 1907 roku była i tak niedostępna), zamknęli go w domu i czytali mu Biblię.

W wieku 17 lat Earle wstąpił do Armii Stanów Zjednoczonych. Służył przez rok, ale został zwolniony “za niepoczytalność”. Właśnie wtedy zdiagnozowano u niego dementia praecox (wczesne stadium schizofrenii).

Początki Zabijania: Dusiciel Budzi Się

W latach 1918-1925 Earle przebywał w różnych szpitalach psychiatrycznych w Kalifornii. Wypuszczano go, gdy wydawał się stabilny, a on wracał po kilku miesiącach - zazwyczaj po tym, jak zaatakował kogoś w pracy lub na ulicy.

W 1925 roku, mając 28 lat, został ostatecznie wypuszczony ze szpitala Napa State Hospital. Lekarze uznali, że jest “wyleczony”. Przez kolejne miesiące żył w San Francisco, pracując jako robotnik i pomocnik domowy.

Ale w środku Earle’a coś pękło. Głosy, które słyszał od dzieciństwa, zaczęły mówić głośniej. Rozkazywały mu “oczyszczać świat z nieczystych kobiet”. Earle zaczął interpretować to dosłownie - jako rozkaz zabijania.

Modus Operandi: Metoda Goryla

Earle Nelson wypracował charakterystyczną metodę działania, która przyniosła mu przydomek “Gorilla Killer”:

Faza 1: Podawanie Się za Fachowca

Nelson wybierał samotne kobiety (wdowy, staruszki, kobiety mieszkające same) w wieku 40-70 lat. Podawał się za:

  • Hydraulika
  • Elektryka
  • Handlowca
  • Przedstawiciela firmy
  • Członka rodziny z wiadomością

Zazwyczaj nosił ze sobą walizkę z narzędziami (stąd kolejny przydomek “The Gorilla Man with the Traveling Trunk”), by wyglądać wiarygodnie.

Faza 2: Wejście do Domu

Gdy ofiara wpuszczała go do środka (a wpuszczała, bo Nelson wyglądał na niegroźnego, był dobrze ubrany, mówił grzecznie), on zamykał drzwi.

Faza 3: Duszenie

Nelson rzucał się na ofiarę i dusił ją rękoma. Jego masywna budowa (ważył ponad 90 kg, był bardzo silny) pozwalała mu przytrzymać ofiarę, która szamotała się w agonii przez kilka minut.

Faza 4: Profanacja

Po śmierci Nelson często:

  • Obmacywał zwłoki (element nekrofilii)
  • Układał ciała w pozycjach seksualnych
  • Zabierał pamiątki - drobne przedmioty, biżuterię (nie pieniądze, tylko “trofea”)
  • Modlił się nad ciałem, czytając fragmenty Biblii

Faza 5: Ucieczka

Zabierał swoją walizkę i wychodził, zamykając drzwi. Ciała znajdowano zazwyczaj po kilku dniach, gdy sąsiedzi zaniepokojeni brakiem kontaktu.

Dziennik Zbrodni: Przez Całe Wybrzeże

Nelson zabijał systematycznie, przemieszczając się wzdłuż wybrzeża Pacyfiku, aż dotarł do Kanady:

DataOfiaraWiekMiejsceSzczegóły
19.02.1926Clara Newman60San FranciscoPierwsza znana ofiara, duszona w sypialni
27.02.1926Laura Beale55San FranciscoZnaleziona w łóżku, obmacywana
02.06.1926Lillian St. Mary63San FranciscoDuszona, położona na kanapie
10.06.1926Ollie Russell53San FranciscoZnaleziona przez syna po 3 dniach
19.06.1926Mary Nisbet52OaklandDuszona, zabrany naszyjnik
25.06.1926Florence Monks51OaklandZnaleziona w wannie
25.08.1926Alice Russell56Santa BarbaraDuszona, pozycja seksualna ciała
19.09.1926Lola Cowan45OaklandOstatnia ofiara w Kalifornii
Nelson ucieka na północ
192715 kolejnych ofiar40-70Seattle, Portland, VancouverSeria zabójstw w USA i Kanadzie

Nelson zabijał co 3 tygodnie przez 20 miesięcy. Śledczy zauważyli wzorzec: poruszał się pociągami, zatrzymywał w miastach na kilka dni, zabijał, uciekał dalej.

Kanada: Ostatnie Tango

Lato 1927 roku. Nelson dociera do Winnipeg w Kanadzie. W ciągu 10 dni zabija tam 3 kobiety:

  • Emily Patterson (60 lat) - duszona w domu
  • Lola Cowan (tym razem 40-letnia) - znaleziona w piwnicy
  • Florence Hill (45 lat) - zaduszona w łóżku

Lokalna policja jest przytłoczona. Gubernator Kanady wzywa do pomocy RCMP (Królewską Kanadyjską Policję Konną). Rozpoczyna się największa w historii Kanady obława na seryjnego mordercę.

Ale Nelson jest nieuchwytny. Zmienia wygląd, nosi peruki, przykleja sobie sztuczne wąsy, nosi okulary. Podróżuje pod różnymi nazwiskami.

Złapanie: Koniec Goryla

8 czerwca 1927 roku Nelson zatrzymuje się w Manitoba by zjeść posiłek. Kelnerka w restauracji rozpoznaje go z plakatu poszukiwanego. Dzwoni na policję.

Gdy policjanci przyjeżdżają, Nelson nie stawia oporu. Pozwala się aresztować. W drodze do więzienia recytuje fragmenty Biblii i mówi, że “Bóg go wybrał, by oczyścić świat”.

W więzieniu przeprowadzono przesłuchanie psychiatryczne. Trzech psychiatrów zgodnie stwierdziło, że Nelson cierpi na schizofrenię paranoidalną i że jest “niepoczytalny”. Ale sąd uznał, że mimo choroby psychicznej był w stanie rozróżnić dobro od zła i ponosi pełną odpowiedzialność.

Proces: Bóg vs Stan

Proces Earle’a Nelsona odbył się w Winnipeg w listopadzie 1927 roku. Był to wydarzenie medialne - gazety z całej Ameryki Północnej relacjonowały każdy dzień.

Obrońcy twierdzili, że Nelson jest chory psychicznie, że słyszy głosy, że nie jest w stanie kontrolować swoich czynów. Powoływano świadków ze szpitali psychiatrycznych, którzy opisywali jego historię.

Ale prokuratura miała przytłaczające dowody:

  • 26 zwłok znalezionych w różnych miastach
  • Świadków, którzy widzieli Nelsona wychodzącego z domów ofiar
  • Trofea znalezione w jego walizce (biżuteria, portfele)
  • Przyznanie się - Nelson powiedział policjantom, że “robił to dla Boga”

Ława przysięgłych (mężczyźni, bo w Kanadzie w 1927 roku kobiety nie mogły służyć w ławach przysięgłych) uznała go winny po 4 godzinach obrad.

Sędzia skazał Earle’a Nelsona na śmierć przez powieszenie.

Wyrok: Ostatnie Modlitwy

13 stycznia 1928 roku, o świcie, Earle Nelson został powieszony w więzieniu w Winnipeg. Do końca utrzymywał, że jest niewinny, że to Bóg kazał mu zabijać, że jest prorokiem.

Jego ostatnie słowa to modlitwa:

“Panie Boże, przyjmij mojego ducha. Wybacz mi, że byłem słabym narzędziem w Twoich rękach.”

To był koniec “Goryla z Horroru”.

Dziedzictwo: Pierwszy Seryjny Morderca XX Wieku

Earle Nelson jest historycznie ważny z kilku powodów:

  1. Pierwszy znany seryjny morderca XX wieku - choć byli inni przed nim, to Nelson był pierwszym, którego zbrodnie zostały szczegółowo udokumentowane i opisane w prasie.

  2. Wzorzec dla przyszłych badaczy - jego metoda (podawanie się za fachowca, duszenie, nekrofilia) stała się kanwą dla profilowania kryminalnego.

  3. Zmiana w prawie - sprawa Nelsona przyczyniła się do zaostrzenia przepisów o wypuszczaniu pacjentów psychiatrycznych.

  4. Termin “serial killer” - choć sam termin został ukuty dopiero w latach 70., Nelson był pierwszym, do którego zaczęto go stosować retrospektywnie.

Psychopatologia: Szaleństwo i Religia

Nelson był klasycznym przykładem schizofrenika paranoidalnego z elementami sadystycznej osobowości. Głosy, które słyszał, interpretował jako rozkazy Boże. Zabijanie było dla niego formą “oczyszczania świata z grzesznic”.

Jego nekrofilia (obmacywanie zwłok) wskazuje na głębokie zaburzenia seksualne, których nigdy nie leczono. Dla Nelsona ofiary nie były ludźmi - były “grzesznikami”, “nieczystymi”, które trzeba było ukarać.

Wnioski: Goryl, Który Chodził Jak Człowiek

Earle Nelson zabił 26 kobiet w ciągu 20 miesięcy. Był pierwszym “nowoczesnym” seryjnym mordercą - człowiekiem, który zabijał seryjnie, przemieszczał się, unikał złapania przez długi czas.

Jego historia pokazuje, jak choroba psychiczna, nieleczona i pogłębiająca się w izolacji, może przerodzić się w czyste zło. Nelson nie był złym człowiekiem, który stał się chory. Był chorym człowiekiem, który stał się zły.

I choć jego ofiary były niewinne - po prostu otworzyły drzwi niewłaściwemu człowiekowi - to ich śmierć przyczyniła się do powstania nowoczesnej kryminalistyki. To mała pociecha dla rodzin ofiar, ale to prawda: każda tragedia może być nauczką.

Earle Nelson został powieszony. Ale jego historia żyje jako ostrzeżenie przed tym, co dzieje się, gdy ignorujemy chorobę psychiczną, gdy religia staje się wymówką dla przemocy, gdy społeczeństwo patrzy w drugą stronę.

Tagi

Udostępnij:

Komentarze

Maksymalnie 2000 znaków. Komentarze są moderowane.

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!