Peter Kürten: Wampir z Düsseldorfu – Dżentelmen Śmierci

Düsseldorf, rok 1929. Republika Weimarska chyli się ku upadkowi, a w cieniu wielkiego kryzysu gospodarczego rodzi się potwór. Mieszkańcy miasta żyją w stanie permanentnego oblężenia. Kobiety boją się wychodzić z domów, dzieci są odprowadzane do szkół pod eskortą, a mężczyźni organizują straże obywatelskie. Wszyscy polują na nieuchwytnego cienia, który atakuje bez litości i bez schematu. Raz jest to młot, raz sztylet, nożyczki, a nawet ogień.

Nikt nie podejrzewa, że bestią, która terroryzuje miasto, jest spokojny, elegancki Peter Kürten – człowiek, który zyska przydomek “Wampira z Düsseldorfu”.

Korzenie Zła: Dzieciństwo w Piekle

Peter Kürten urodził się 26 maja 1883 roku w Müllheim am Rhein niedaleko Kolonii jako trzecie z trzynaściorga dzieci w rodzinie która była podręcznikowym przykładem patologii społecznej końca XIX wieku w przemysłowych dzielnicach Niemiec gdzie bieda, alkoholizm i przemoc domowa tworzyły środowisko w którym wyrastały pokolenia złamanych ludzi.

Jego ojciec był alkoholikiem, sadystą i gwałcicielem który regularnie bił żonę i wszystkie dzieci w pijanym amoku, gwałcił swoją trzynastoletnią córkę (starszą siostrę Petera) na oczach reszty rodziny i został za to skazany na trzy lata więzienia co tylko pogłębiło nędzę rodziny, a młody Peter już od najmłodszych lat był świadkiem najbardziej ekstremalnych form przemocy domowej która normalizowała w jego umyśle koncepcję że cierpienie innych jest naturalną częścią życia i nie budzi żadnych moralnych oporów.

Ale to co naprawdę ukształtowało psychikę Kürtena i przekształciło go z ofiary przemocy w jednego z najbardziej sadystycznych seryjnych morderców w historii nie była sama przemoc domowa ale jego relacja z lokalnym psim hyclem - człowiekiem odpowiedzialnym za łapanie i zabijanie bezpańskich psów w okolicy - u którego Peter zaczął pomagać w wieku około dziewięciu lat ucząc się systematycznego torturowania zwierząt jako formy rozrywki i odkrywając że cierpienie istoty która jest całkowicie bezbron na przed nim sprawia mu intensywną przyjemność seksualną której nigdy wcześniej nie doświadczył.

Z pomocą hycla Kürten eksperymentował z różnymi metodami zadawania bólu - topił szczenięta obserwując jak desperacko walczą o życie zanim w końcu tonęły, dźgał psy nożem aby obserwować jak krew tryska z ran, podpalał żywe koty i słuchał ich krzyków, a w wieku jedenastu lat dokonał swojego pierwszego “morderstwa” człowieka (choć nie fatalnego) gdy zepchnął kolegę do rwącej rzeki Ren podczas zabawy na tratwie obserwując z fascynacją jak chłopiec tonie, a gdy inny chłopiec skoczył ratować pierwszego Kürten próbował zepchnąć także i tego ratownika aby obaj utonęli choć ostatecznie obaj zostali uratowani przez dorosłych którzy w pobliżu.

Ta wczesna fascynacja śmiercią i cierpieniem połączona z całkowitym brakiem empatii który był konsekwencją traumy dzieciństwa uczyniła z młodego Kürtena idealnego kandydata na seryjnego mordercę, a fakt że wychował się w chaotycznych czasach industrializacji gdzie ludzie ginęli w wypadkach przemysłowych codziennie i gdzie śmierć była wszechobecna tylko wzmocnił jego przekonanie że życie ludzkie nie ma większej wartości niż życie psa którego hyciel zabija dla pięciu fenigów.

Republika Weimarska - Chaos Jako Żyzna Gleba Dla Potwora

Gdy Kürten osiągnął dorosłość Niemcy przechodziły przez jeden z najbardziej turbulentnych okresów w swojej historii - upadek cesarstwa w 1918 roku po I wojnie światowej, rewolucję spartakusową, ogłoszenie Republiki Weimarskiej, hiperinflację która zniszczyła oszczędności milionów ludzi w ciągu nocy (bochenek chleba kosztował miliony marek, a ludzie nosili pieniądze w taczach), rosnącą polaryzację polityczną między komunistami a faszystami i wreszcie Wielki Kryzys który uderzył w 1929 roku dokładnie wtedy gdy Kürten rozpoczynał swoją największą falę morderstw w Düsseldorfie.

pozostawała tajemnicą mimo że mijał ich codziennie na ulicy w eleganckim garniturze witając się uprzejmie jak wzorowy obywatel.

Düsseldorf był w tym czasie prosperującym przemysłowym miastem nad Renem z populacją około pół miliona ludzi, znanym z produkcji stali i jako centrum handlowe, ale po 1929 roku zaczął popadać w chaos ekonomiczny gdy fabryki zaczęły zwalniać tysiac e ludzi tygodniowo a bezrobocie sięgnęło niewyobrażalnych poziomów, co oznaczało że ulice były pełne desperackich ludzi szukających pracy, służących wędrujących z miasta do miasta w poszukiwaniu zatrudnienia, młodych kobiet które czasami uciekały się do prostytucji aby przeżyć, i wszystkie te osoby były idealnymi ofiarami dla Kürtena który polował głównie na osoby stojące na marginesie społeczeństwa których zniknięcie nie wzbudziłoby natychmiastowej troski władz.

Ofiary “Wampira” - Statystyka Terroru

Kürten przyznał się ostatecznie do 68 przestępstw popełnionych w latach 1929-1930, w tym 9 morderstw, 31 usiłowań zabójstwa oraz licznych napadów, podpaleń i aktów przemocy seksualnej. Jego ofiary to przekr ój społeczeństwa Düsseldorfu lat 20. :

Ponad te potwierdzone morderstwa Kürten był podejrzewany o dziesiątki innych ataków i prawdopodobnie zabił znacznie więcej ofiar niż się przyznał, szczególnie w latach wcześniejszych gdy mieszkał w innych miastach i gdy jego metody były mniej spektakularne.

Hematolagnia - Seksualny Fetysz Krwi

Kürten cierpiał na rzadką dewiacją seksualną znaną jako hematolagnia lub wampiryzm kliniczny - zaburzenie psychoseksualne charakteryzujące się intensywnym podnieceniem seksualnym na widok, smak lub kontakt z krwią, które w jego przypadku osiągnęło poziom absolutnej obsesji całkowicie zastępującej normalne życie seksualne.

Podczas szczegółowych wywiadów psychiatrycznych przed procesem Kürten opisywał z chirurgiczną precyzją i bez cienia skruchy jak największą rozkosz seksualną osiągał nie podczas penetracji ani żadnego normalnego aktu seksualnego ale w momencie gdy podcin ał gardło ofiarze i przykładał usta do tryskającej krwi pijąc ją bezpośrednio ze źródła podczas gdy ofiara konwulsyjnie się szamotała umierając pod jego rękami - opisywał to doświadczenie jako “ekstazę przewyższającą tysiąckrotnie jakikolwiek orgazm seksualny”, mówił że smak ciepł ej krwi w ustach, jej metaliczny posmak, pulsowanie tętnicy pod jego wargami gdy serce ofiary biło coraz wolniej, to wszystko razem tworzyło “symfonię śmierci” która była dla niego absolutnym szczytem przyjemności ludzkiej.

W przypadku Marii Hahn którą zabrał na spacer do lasu pod Düsseldorfem w sierpniu 1929 roku Kürten nie tylko wypił jej krew bezpośrednio z podcię tego gardła ale wrócił do miejsca gdzie ukrył jej ciało następnego dnia (i jeszcze raz dzień później) aby ponownie otwieść rany które już zaczęły się zasklepiać i wypić więcej krwi z rozkładających się zwłok, co wskazuje że jego dewiacja wykraczała daleko poza normalne granice nawet dla seryjnych morderców i wchodziła w obszar nekrofilii i absolutnej obsesji która całkowicie zdominowała jego życie psychiczne.

Psychiatrzy badający Kürtena przed procesem byli zszokowani nie tyle samym faktem jego zbrodni ile sposobem w jaki o nich opowiadał - całkowicie spokojnie, metodycznie, często uśmiechając się wspominając szczegółowe szczegóły, jakby opowiadał o niewinnych przyjemnościach takich jak delektowanie się dobrym winem czy posiłkiem, i ta całkowita dysocjacja między potworną naturą jego czynów a spokojnym sposobem prezentowania uczyniła go jednym z najbardziej fascynujących obiektów badanych przez ówczesną psychiatrię.

Arogancja i Upadek - List Który Wszystko Zmienił

Kürten był nietypowym seryjnym mordercą w tym sensie że nie tylko nie ukrywał się całkowicie ale wręcz delektował się swoją sławą jako “Wampir z Düsseldorfu” i bawił się z policją w sposób który przypominał późniejszego Zodiak Killer czy BTK - wysyłał anonimowe listy do prasy i policji z mapami gdzie ukrył ciała ofiar (w przypadku Marii Hahn wysłał dokładny rysunek lokalizacji jej grobu), chodził do kawiarni i barów gdzie policjanci dyskutowali o postępach śledztwa i przysłuchiwał się rozmowom delektując się tym jak są bezradni, czasami nawet wtrącał się do rozmów sugerując teorie kto może być mordercą i gdzie policja powinna szukać wskazówek, i to łechtało jego gigantyczne ego dając mu poczucie władzy i kontroli nad całym miastem które żyło w strachu przed nim.

Ale jego arogancja i potrzeba uznania ostatecznie doprowadziły do jego upadku - 14 maja 1930 roku Kürten zaatakował dwudziestoletnią służącą Marię Budlick która przyjechała pociągiem do Düsseldorfu szukać pracy, zabrał ją do swojego mieszkania pod pretekstem pomocy w znalezieniu lokalu, następnie zaprowadził ją do lasu Grafenberger gdzie zaczął ją dusić w swojej standardowej metodzie, ale w ostatniej chwili - z powodów których nigdy w pełni nie wyjaśnił choć prawdopodobnie dlatego że był w dobrym nastroju po wcześniejszym napadzie tego samego dnia - puścił ją i pozwolił odejść mówiąc jej “zapamiętaj gdzie mieszkam” co było ekstremalnie ryzykownym posunięciem pokazującym jak bardzo jego arogancja przewyższała instynkt samozachowawczy.

Maria Budlick początkowo nie chciała iść na policję bo bała się że zostanie uznana za współwinną lub oskarżoną o prostytucję (co było powszechną reakcją policji na molestowane kobiety w tamtych czasach), więc zamiast tego napisała list do przyjaciółki opisując atak i podając adres sprawcy, ale list ten przypadkiem trafił w ręce właścicielki pensjonatu która natychmiast zaniosła go na policję czytając o ataku “Wampira”.

Policja natychmiast zorganizowała obserwację mieszkania Kürtena przy Mettmanner Strasse 71, ale on zauważył, że jest śledzony, i wiedział, że jego afera dobiega końca. Zamiast uciekać (co mógł łatwo zrobić) Kürten zrobił coś zaskakującego: powiedział wszystko swojej żonie Auguste, która nie miała pojęcia o jego podwójnym życiu przez wszystkie pięć lat ich małżeństwa. Wyznał jej, że jest “Wampirem z Düsseldorfu” odpowiedzialnym za morderstwa, o których czytała w gazetach, i powiedział, by poszła na policję po nagrodę wyznaczoną za informacje prowadzące do jego schwytania (10 000 marek - fortunę w czasach kryzysu), mówiąc: “Przynajmniej ty na tym skorzystasz”.

Auguste początkowo nie mogła uwierzyć, ale gdy zobaczyła absolutną pewność w jego oczach, zrozumiała, że mówi prawdę, i następnego dnia, 24 maja 1930 roku, zawiadomiła policję. Kürten został aresztowany bez oporu niedaleko kościoła św. Rocha, gdzie umówił się na spotkanie z żoną, wiedząc, że policja będzie czekała.

Proces Stulecia i Ostatnie Słowa Wampira

Proces Petera Kürtena który rozpoczął się w kwietniu 1931 roku w Sądzie w Düsseldorfie był jednym z najbardziej medialnych procesów w historii Republiki Weimarskiej przykuwając uwagę nie tylko całych Niemiec ale całej Europy i Ameryki gdzie dziennikarze codziennie telegrafowali relacje do swoich gazet opisujące każdy szczegół sprawy.

Sala sądowa była wypełniona po brzegi reporterami, psychiatrami, kryminologami i ciekawskimi którzy chcieli zobaczyć twarz “Wampira” na własne oczy, a wielu było zszokowanych gdy zobaczyli eleganckiego, uśmiechniętego mężczyznę w nienagannym garniturze który uprzejmie kłaniał się sędziom i mówił zupełnie normalnym, spokojnym głosem bez żadnych oznak obłędu czy dzikości jakiej się spodziewano po kimś kto pił krew swoich ofiar.

Kürten nie tylko nie próbował się bronić ale wręcz delektował się procesem traktując go jako ostatnią scenę na której może zabłysnąć - opowiadał o swoich zbrodniach z chirurgiczą precyzją pamiętając każdy szczegół każdego ataku, korygował prokuratora gdy ten mylił szczegóły mówiąc “nie, to była Maria Hahn której wypiłem najwięcej krwi, nie Rosa Ohliger”, opisywał swoje techniki zabijania jak kucharz opisujący przepis na potrawę, i cały czas uśmiechał się obserwując reakcje przerażenia na twarzach ludzi w sali.

Obrona próbowała argumentu niepoczytalności twierdząc że nikt przy zdrowych zmysłach nie mógłby popełnić takich zbrodni więc Kürten musi być chory psychicznie i powinien trafić do szpitala psychiatrycznego a nie na gilotynę, ale panel psychiatrów po dokładnych badaniach jednogłośnie stwierdził że Kürten jest całkowicie poczytalny w sensie prawnym - rozumie różnicę między dobrem a złem, był świadomy konsekwencji swoich działań, planował swoje zbrodnie z premedytacją, i jedyne co go wyróżnia od normalnych ludzi to całkowity brak empatii i ekstremalnie rzadka dewiacja seksualna ale to nie czyni go niepoczytalnym tylko sadystycznym psychopatą który zasługuje na najsurowszą karę.

22 kwietnia 1931 roku ława przysięgłych po zaledwie półtorej godziny deliberacji ogłosiła Kürtena winnym na wszystkich zarzutach i sędzia skazał go na dziewięciokrotną karę śmierci przez ścięcie - wyrok który Kürten przyjął z uśmiechem mówiąc “w końcu” jakby czekał na to całe życie.

2 lipca 1931 roku o 6 rano w więzieniu w Kolonii Peter Kürten zjadł swój ostatni posiłek - sznycel wiedeński z sma żonymi ziemniakami i butelką białego wina który delektował się powoli smakując każdy kęs, a strażnicy później mówili że był w doskonałym nastroju żartując z nimi i pytając czy jego egzekucja będzie transmitowana przez radio bo “miałaby największą oglądalność w historii”.

Gdy przyszedł czas aby pójść na gilotynę Kürten ubrany w czarny garnitur szedł spokojnie bez żadnego oporu, a tuż przed położeniem głowy na desce zwrócił się do kata-mistrza i zadał słynne pytanie które przeszło do historii kryminalistyki: “Powiedz mi, czy gdy moja głowa spadnie, będę jeszcze przez chwilę słyszał dźwięk własnej krwi tryskającej z szyi? To byłaby rozkosz nad rozkosze.” Kat nie odpowiedział, gilotyna spadła o 6:02, a głowa Kürtena została odcięta jednym ciosem.

Jego ciało przekazano naukowcom którzy wyjęli mózg i przeprowadzili szczegółową sekcję szukając fizycznych anomalii które mogłyby wyjaśnić jego zachowanie ale nie znaleźli niczego - mózg Kürtena był całkowicie normalny anatomicznie co tylko pogłębiło tajemnicę skąd wzięło się takie zło w pozornie normalnym człowieku. Dziś zabalsamowana głowa Petera Kürtena znajduje się w muzeum Ripley’s Believe It or Not!

w Wisconsin Dells w USA gdzie jest eksponowana jako makabryczna pamiątka po jednym z najsłynniejszych seryjnych morderców w historii Europy.

Porównanie: Inni “Wampirzy” Mordercy

M - Morderca: Filmowe Dziedzictwo

Peter Kürten stał się bezpośrednią inspiracją dla filmu “M - Eine Stadt sucht einen Mörder” (M - Morderc a) wyreżyserowanego przez Fritza Langa w 1931 roku - arcydzieła niemieckiego ekspresjonizmu i jednego z pierwszych filmów dźwiękowych które zrewolucjonizowało kino kryminalne.

Choć Lang oficjalnie zaprzeczał że film jest o Kürtenie (proces wciąż trwał gdy kręcono film i były obawy prawne), podobieństwa są oczywiste - morderca Hans Beckert grany genialnie przez Petera Lorre poluje na dzieci w wielkim niemieckim mieście siejąc panikę wśród mieszkańców, jest nieuchwytny dla policji, a ostatecznie zostaje złapany nie przez oficjalne władze ale przez zorganizowaną przestępczość która urządza mu własny “sąd” w piwnicy co było satyrą na rosnącą niesprawność władz Weimarskich.

Film pokazuje nie tylko samego mordercę ale przede wszystkim efekt jaki jego zbrodnie mają na całe społeczeństwo - paranoja, lincze niewinnych ludzi, napięcia między policją a przestępcami, rozpad zaufania społecznego. “M” do dziś jest uważany za jedno z najlepszych studium psychologii seryjnego mordercy w historii kina i bezpośrednio czerpie z terroru jakiego Düsseldorf doświadczył w latach 1929-1930.

Epilog: Elegancja i Bestialstwo

Peter Kürten pozostaje jednym z najbardziej paradoksalnych seryjnych morderców w historii - człowiek który na zewnątrz był wzorem kultury, elegancji i dobrych manier, który całował kobietom dłonie na powitanie, pomagał staruszkom przejść przez ulicę, płacił rachunki na czas i nigdy nie podnosił głosu, ale za zamkniętymi drzwiami był absolutnie pozbawioną empatii bestią dla której największą rozkoszą było słuchanie jak jego ofiara krzyczy błagając o litość podczas gdy jej krew tryska prosto w jego usta.

Ta dwoistość - gentleman w dzień, wampir w nocy - uczyniła go symbolem ukrytego zła które może mieszkać nawet w najbardziej “normalnych” i “szanowanych” obywatelach, i jego sprawa pozostaje studium przypadku do dziś używanym przez psychiatrów i kryminalistów aby zrozumieć jak ekstremalnie rzadkie dewiacje seksualne mogą transformować człowieka w potwora całkowicie oderwane go od norm alnego ludzkiego doświadczenia.

Multimedia